Ở thỏ, hai bệnh đường tiêu hóa thường được nhắc đến nhiều là bệnh Tyzzer’s do Clostridium piliforme và bệnh nhiễm độc tố ruột huyết (enterotoxaemia) do Clostridium spiroforme. Tuy nhiên, việc chẩn đoán chính xác các bệnh này khá khó và phức tạp, thường cần sự hỗ trợ từ chuyên môn thú y và xét nghiệm phòng thí nghiệm. Khi nghi ngờ thỏ mắc bệnh, nên gửi mẫu thỏ chết hoặc những con mắc bệnh điển hình chưa điều trị đến phòng xét nghiệm, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin về triệu chứng lâm sàng, thức ăn, giống, điều kiện chăm sóc, quản lý, mẫu chuồng nuôi và mẫu thức ăn.
Trong bài viết này, Phòng Kỹ thuật thực địa Fivevet sẽ chia sẻ những thông tin cơ bản về bệnh viêm ruột và nhiễm độc tố ruột huyết ở thỏ, giúp người nuôi có thêm tài liệu tham khảo để theo dõi và xử lý kịp thời khi cần.
Bệnh viêm ruột và nhiễm độc tố ruột huyết ở thỏ
1. Bệnh nhiễm trùng do Clostridium piliforme (C. piliforme) ở thỏ châu Âu (bệnh Tyzzer’s)
Do vi khuẩn C.piliforme, một loại trực khuẩn Gram âm, hình sợi nhỏ, sống nội bào.
a. Triệu chứng bệnh nhiễm trùng do Clostridium piliforme ở thỏ
Bệnh xảy ra ở thể cấp và mãn tính. Ở thỏ thịt, từ chăn nuôi nhỏ đến chăn nuôi kiểu công nghiệp, thể cấp tính thường xảy ra nhiều hơn ở lứa tuổi con non hoặc con mới cai sữa (từ 5-8 hoặc 9 tuần) so với giai đoạn sinh sản.
Triệu chứng lâm sàng thể hiện hội chứng đường tiêu hóa cấp tính, khiến con vật mệt mỏi, tiêu chảy, mất nước và chết. Tỷ lệ chết cao (có thể lên đến 50%).
Ở thể mạn tính quan có thể sát thấy ở những đàn thỏ sinh sản (thỏ đực, thỏ cái). Triệu chứng của thể này là con vật giảm tăng trọng, gầy còm, trạng thái cơ thể kém hoặc rất kém.
b. Bệnh tích bệnh nhiễm trùng do Clostridium piliforme ở thỏ gồm những gì?
Khi mổ khám có thể quan sát thấy ở manh tràng, gan, tim.
- Manh tràng bị viêm có màng giả, thành manh tràng bị phù ở mức độ trùng bình đến rất nặng.
- Một số trường hợp thấy viêm hồi tràng và kết tràng cấp tính.
- Không giống như các loài gặm nhấm khác, rất ít khi quan sát thấy các nốt hoại tử trên gan thỏ, điều này khiến việc chẩn đoán khó khăn hơn.
- Tim có các nốt hoại tử nhỏ và có hiện tượng thoái hóa cơ tim. Trong thể mạn tính đôi khi quan sát thấy hiện tượng hẹp hồi tràng.
c. Các bước Chẩn đoán chính xác bệnh nhiễm trùng do Clostridium piliforme ở thỏ
Bước 1: Lấy mẫu bệnh phẩm là manh tràng, gan, tim gửi phòng thí nghiệm để xét nghiệm.
Bước 2: Phòng thí nghiệm sẽ dùng phản ứng miễn dịch huỳnh quang, ELISA, PCR để chẩn đoán.
Bệnh nhiễm trùng do Clostridium piliforme2. Bệnh nhiễm độc ruột huyết do Clostridium spiroforme (C. spiroforme)
Nguyên nhân do C.spiroforme gây ra. Đây là một loại vi khuẩn Gram dương, cuộn hình xoáy ốc, có khả năng sản sinh độc tố. Độc tố này bị trung hòa bởi kháng huyết thanh kháng C.perfringens type E. Người ta phân lập được vi khuẩn này trong đường tiêu hóa của khoảng 52% thỏ bị bệnh đường tiêu hóa, trong chuồng nuôi thỏ tỷ lệ này lên đến 83% (Licois, 1989).
a. Triệu chứng bệnh nhiễm độc ruột huyết ở thỏ
- Thể bệnh “nhiễm trùng từ trong” thường xuất hiện ở thỏ nhỏ khoảng 3-4 tuần đến 8-9 tuần, nhưng cũng có thể xuất hiện ở thỏ lớn hơn như thỏ cái sắp đẻ. Con vật ít khi có biểu hiện lâm sàng đặc trưng, hoặc là thỏ yếu ớt, tiêu chảy nhiều nước hoặc chỉ quan sát thấy thỏ chết.
- Thể bệnh “nhiễm độc tố ruột huyết của C. spiroforme do sử dụng kháng sinh” xảy ra do sử dụng các loại kháng sinh như clindamycin, lincomycin hoặc ampicillin. Sau khi sử dụng kháng sinh, khả năng thu nhận thức ăn của thỏ nhanh chóng bị giảm sút, tỷ lệ chết xuất hiện sau 2 ngày đến 50%. Nếu sử dụng các loại kháng sinh như tetracyclin hoặc neomycin trong một thời gian dài cũng gây nên các triệu chứng tương tự, tuy nhiên tỷ lệ chết sẽ thấp.
b. Bệnh tích điển hình của bệnh nhiễm độc ruột huyết ở thỏ
Khi mổ khám, hiện tượng manh tràng chứa đầy nước luôn gắn liền với hiện tượng viêm manh tràng xuất huyết ở mức độ nặng đến mức độ rất nặng. Bệnh tích có thể lan đến hồi tràng và đoạn đầu của kết tràng. Kết tràng có thể có nhiều dịch nhầy.
c. Phương pháp chẩn đoán bệnh nhiễm độc ruột huyết ở thỏ
Thông thường, người ta ít khi phân lập được vi khuẩn C.spiroforme. Nếu cần thiết có thể phân lập vi khuẩn từ chất chứa trong manh tràng sau khi đã ly tâm tốc độ cao 20.000vòng/15 phút ở 4oC. Để chứng minh sự có mặt của độc tố i-lyte của C.spiroforme trong chất chứa manh tràng của vật bị bệnh, có thể sử dụng phương pháp của Carman và Borriello (1984), gần 90% các chủng có độc lực.
Bệnh nhiễm độc ruột huyết do Clostridium spiroforme3. Phòng, trị bệnhbệnh viêm ruột và nhiễm độc tố ruột huyết ở thỏ
Do bệnh chủ yếu lây qua thức ăn, nên biện pháp phòng bệnh tốt nhất là chăm sóc nuôi dưỡng tốt, vệ sinh thức ăn, chuồng trại. Loại bỏ các loại thức ăn thừa hàng ngày, vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, luôn giữ chuồng được khô ráo, ấm áp, tránh gió lùa trực tiếp. Thức ăn, nước uống đảm bảo chất lượng, hợp vệ sinh. Thức ăn thô xanh được rửa sạch, phơi khô trong bóng râm cho thỏ ăn được đảm bảo vệ sinh.
Sản phẩm phòng, trị bệnh bệnh viêm ruột và nhiễm độc tố ruột huyết ở thỏTiêm phòng đầy đủ vắc xin phòng bệnh cho thỏ vắc xin xuất huyết thỏ theo đúng lịch của trại.
- Phun định kỳ một trong các thuốc sát trùng sau cho khu chăn nuôi thỏ: Five-B.K.G, Five-BGF, Five-Iodine, Five-Perkon 3S,… cùng với một trong các thuốc trị ký sinh trùng sau: Five-Tox 250, Five-Permethrin, Five-Cymethrin,…
- Để điều trị, hiện nay có thể dùng một trong các kháng sinh sau: Five-Penicillin, Five-Penstrep.LA, Five-Enxacin@LA,… cùng Five-Butasal, Five-Gluco.KC namic, Five-Acemin. B12,…
- Cho uống thêm một trong các loại men tiêu hóa sau để khôi phục lại đường tiêu hóa: Five-Enzym, Five-Men tiêu hóa, Five-Prozym 5way,… giúp thỏ nhanh chóng hồi phục.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Kỹ thuật thực địa - Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet).
Tài liệu tham khảo: Giáo trình Bệnh truyền nhiễm thú y-NXB Học viện nông nghiệp-2020, chủ biên Nguyễn Bá Hiên/ Huỳnh Thị Mỹ Lệ.
Câu hỏi thường gặp:
1. Bệnh viêm ruột và nhiễm độc tố ruột huyết ở thỏ là gì?
Đây là nhóm bệnh tiêu hóa nguy hiểm ở thỏ, thường liên quan đến vi khuẩn Clostridium piliforme (gây bệnh Tyzzer’s) và Clostridium spiroforme (gây nhiễm độc tố ruột huyết). Bệnh có thể làm thỏ tiêu chảy, mất nước, suy kiệt và chết nhanh nếu không được phát hiện sớm.
2. Dấu hiệu nhận biết thỏ bị viêm ruột hoặc nhiễm độc tố ruột huyết là gì?
Một số dấu hiệu thường gặp gồm: mệt mỏi, bỏ ăn, tiêu chảy, phân lỏng nhiều nước, mất nước, gầy yếu, chậm lớn. Ở thể nặng, thỏ có thể chết nhanh mà không biểu hiện triệu chứng rõ ràng trước đó.
3. Bệnh nhiễm độc tố ruột huyết do Clostridium spiroforme có gì đặc biệt?
Bệnh này thường liên quan đến độc tố do vi khuẩn tiết ra, làm tổn thương nghiêm trọng manh tràng và ruột. Một số trường hợp còn xảy ra sau khi thỏ dùng kháng sinh không phù hợp, khiến hệ vi sinh đường ruột bị rối loạn và bệnh bùng phát nhanh.
4. Bệnh viêm ruột ở thỏ có lây không?
Bệnh có thể lây lan gián tiếp qua thức ăn, nước uống, chuồng trại bẩn, môi trường nuôi kém vệ sinh. Vì vậy, việc giữ chuồng trại sạch sẽ và quản lý đàn tốt là biện pháp phòng bệnh rất quan trọng.
5. Làm sao để phòng bệnh viêm ruột và nhiễm độc tố ruột huyết ở thỏ?
Người nuôi cần thực hiện tốt các biện pháp như: vệ sinh chuồng trại định kỳ, loại bỏ thức ăn thừa mỗi ngày, giữ chuồng khô ráo, ấm áp, tránh gió lùa, dùng thức ăn và nước uống sạch, đảm bảo an toàn vệ sinh thú y.
Xem thêm
- KÝ SINH TRÙNG Ở THỎ
-
BỆNH XUẤT HUYẾT Ở THỎ (RHD)
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
