BỆNH DO SALMONELLA Ở TRÂU BÒ (Salmonellosis): NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG VÀ CÁCH PHÒNG TRỊ HIỆU QUẢ

Bệnh do Salmonella là một khái niệm tổng hợp để chỉ một nhóm những bệnh mà biến đổi từ bệnh thương hàn nặng đến viêm dạ dày-ruột nhẹ (tiêu chảy, ngộ độc thực phẩm). Bệnh xảy ra ở người, trâu, bò, lợn và gia cầm với biểu hiện triệu chứng chính là sự lây nhiễm mạnh mẽ, tiêu chảy cấp hoặc mãn tính. Trâu bò có thể mắc ở mọi lứa tuổi nhưng nặng nhất là trên 10 tuần tuổi. Những serotyp hay gặp nhất là Salmonella Typhimurium (S. Typhimurium) và Salmonella Dublin. S. Typhimurium gặp phổ biến ở động vật máu nóng nói chung và S. Dublin thường liên quan đến trâu bò. Trong bài viết này, Fivevet xin chia sẻ các kiến thức về dịch tễ, triệu chứng và hướng điều trị bệnh Salmonella ở trâu bò, đặc biệt nhấn mạnh vào tầm quan trọng của vệ sinh chuồng trại, chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời. Ngoài ra, bài viết cũng cung cấp một số khuyến nghị về sản phẩm sát trùng, thuốc điều trị và hỗ trợ điện giải, giúp người chăn nuôi chủ động phòng chống và kiểm soát dịch bệnh hiệu quả hơn.

Salmonellosis ở trâu bò: Nhận biết và phòng trị kịp thời
 

Salmonella gây bệnh ở bò thuộc họ vi khuẩn đường ruột Enterobacteriaceae, là trực khuẩn thẳng, di động có lông xung quanh thận. Vi khuẩn Salmonella được chia thành các serotype (serovar) dựa trên phản ứng sinh hóa đồng thời dựa trên sự có mặt của kháng nguyên thân O và kháng nguyên thân lông H theo hệ thống Kauffmann-White. Hiện nay, có trên 2500 serotyp vi khuẩn Salmonella khác nhau.
Sức đề kháng của vi khuẩn: Vi khuẩn có thể tồn tại trong phân của trâu, bò bị nhiễm bệnh. Trong điều kiện ẩm ướt và ít ánh sáng mặt trời, vi khuẩn có thể tồn tại 2-3 tháng và vẫn có khả năng gây bệnh. Tuy nhiên, nếu được xử lý đúng cách bằng các dung dịch sát trùng như nước vôi 10%, NaOH 3%, VimIod 5%, Creolin 2%, vi khuẩn sẽ bị tiêu diệt trong thời gian 1-2 giờ.

II. Dịch tễ học
2.1. Loài vật mắc
Bệnh do S. Typhimurium thường gây ra ở trâu bò trưởng thành, khi đó bệnh do S. Dublin xảy ra ở bê, nghé. Bệnh có thể lây sang người đặc biệt là trẻ em.
Bệnh xảy ra quanh năm nhưng tập trung vào tháng 10-12, tỷ lệ mắc thấp nhất từ tháng 1-6. Vi khuẩn từ nơi ô nhiễm theo nước vào đồng ruộng, hồ ao, là điều kiện thuận lợi cho bệnh lây lan.
2.2. Phương thức truyền lây
Bình thường trong cơ thể trâu bò khỏe mạnh có sẵn vi khuẩn Salmonella, khi bị tiêu chảy, số lượng vi khuẩn này tăng lên. Nguồn lây chủ yếu lây thông qua đường tiêu hóa do thức ăn nước uống nhiễm mầm bệnh, cũng có thể lây thông qua hô hấp, tiếp xúc.

III. Triệu chứng bệnh do Salmonella 
3.1. Triệu chứng ở trâu bò trưởng thành
Thể bệnh nặng do S. dublin ở trâu bò trường thành thường xảy ra đột ngột. Con vật sốt cao, lờ đờ, bỏ ăn, giảm sản lượng sữa một cách đột ngột. Lúc đầu con vật đi táo, phân có lẫn máu, về sau bị tiêu chảy nặng. Phân thường nhiều nước, số lượng vi khuẩn Salmonella đã tăng lên 10⁸/g phân. Thời gian sốt kéo dài 3 ngày, con vật nhanh chóng bị lạnh, nằm nghiêng và chết. Tỷ lệ chết lên đến 75% nếu con vật không được điều trị trong khoảng 4-7 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng. Một số trường hợp tình trạng tiêu chảy kéo dài khiến con vật gầy còm, mất nước và có triệu chứng đau bụng. Con cái có chửa có thể sảy thai.
Thể nhẹ hơn, triệu chứng đặc trưng là tiêu chảy và sảy thai hoặc chỉ sảy thai mà không có triệu chứng khác. Có khả năng hồi phục, trở thành vật mang trùng, có thể mắc kết hợp với một số chủng khác như (S. saintpaul). Trong trường hợp mắc bệnh do S. typhimurium, trâu bò có triệu chứng tương tự, tuy nhiên tỷ lệ sảy thai thấp.
3.2. Triệu chứng ở bê nghé
Thường xảy ra ở bê 2-6 tháng tuổi. Bê có triệu chứng lờ đờ, mệt mỏi, bỏ ăn, sốt và có biểu hiện tiêu chảy, phân lẫn máu và có nhiều dịch nhầy, thậm chí phân có màu nâu sẫm, nhiều nước, thối khắm. Một vài trường hợp phân lẫn máu, sữa không tiêu, màng niêm mạc ruột bị bong tróc. Ở những bê lớn hơn, phân thường nhiều nước, màu nâu sẫm, mùi khó chịu. Do tiêu chảy, bê trở lên yếu dần, mất nước và chết sau 5-7 ngày nếu không được điều trị.
Với những bê 2-3 ngày tuổi, hiện tượng nhiễm trùng huyết sẽ làm con vật chết nhanh chóng mà không có triệu chứng. Một số con có thể bị tiêu chảy mà không có triệu chứng toàn thân. Bê tiêu chảy thường chết do mất nước, chất điện giải. Trường hợp bị nhiễm trùng toàn thân, con vật có hiện tượng viêm phổi, viêm xương, viêm đa khớp và hoại thư sinh hơi.

IV. Bệnh tích
Hạch ruột sưng, tụ máu, phù thũng. Ruột non có những vệt xuất huyết chạy dài theo chiều dọc, càng gần ruột già thì hiện tượng nay càng rõ, nhiều chỗ niêm mạc ruột bị tróc ra làm thành ruột bị mỏng và chảy máu. Đặc biệt, van hồi manh tràng và khu vực xung quanh xuất hiện những vết loét kích thước bằng hạt đỗ, phủ bởi lớp dịch màu vàng xám, các nốt loét còn xuất hiện rải rác ở ruột già. Lá lách bị sưng cứng, có lấm tấm tụ huyết. Dạ múi khế cũng có hiện tượng như trên.

V. Cách chẩn đoán bệnh do Salmonella 
5.1. Chẩn đoán lâm sàng 
Dựa vào triệu chứng bệnh tích đặc trưng để chẩn đoán.
5.2. Chẩn đoán cận lâm sàng
Bệnh phẩm là phân, chất chứa đường tiêu hóa, lách, gan, hạch lympho, dịch sảy thai, dịch âm đạo. 
Hãy nhanh chóng gửi mẫu bệnh phẩm về Trung tâm chẩn đoán xét nghiệm và kiểm nghiệm thú y thuộc Công ty Cổ phần Thuốc Thú y Trung ương 5 - FiveLab để được kiểm tra nhanh chóng, chính xác.
Liên hệ ngay: 0822 120 555 để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

VI. Biện pháp phòng bệnh do Salmonella 
6.1. Vệ sinh phòng bệnh
Thực hiện tốt công tác vệ sinh thú y để phòng bệnh cũng như biện pháp phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm khác. Đặc biệt chú ý việc vệ sinh ăn uống, chống ô nhiễm chuồng trại, bãi chăn và nguồn nước uống. Định kỳ phun sát trùng chuồng trại, bãi chăn thả bằng một trong các thuốc sau: Five-Iodine, Five-B.K.G, Five-BGF, Five-Perkon 3S,…

6.2. Phòng bằng vắc xin
Cả vắc xin vô hoạt chịu nhiệt và vắc xin sống đều đã được sử dụng trong phòng bệnh. Vắc xin vô hoạt được dùng dưới da hoặc trong cơ, nhưng cũng có thể dùng trong da hoặc đường miệng, trong khi vắc xin sống chủ yếu được dùng qua đường miệng. Thử thách cường độc cho thấy vắc xin sống bảo vệ tốt hơn vắc xin vô hoạt.

VII. Cách điều trị bệnh do Salmonella 
- Cách ly con vật ốm để tránh lây nhiễm trong đàn.
- Dùng một trong các thuốc sau: Five-Cefquinome, Five-Doflo@LA, Five-Flo.30, Five-FlorMax, Five-Enxacin@LA, Five-Trile max,… điều trị theo hướng dẫn trên bao bì sản phẩm.

- Kết hợp với thuốc điều trị triệu chứng và trợ sức.

Five-Atropin chống co thắt, giảm tiêu chảy 1ml/25-30kgP.
Five-Gluco.KC Namic, Five-Vitamin B1 (bột), Five-Vitamin C,… chống mất nước điện giải.
Five-Vitamin K chống chảy máu đường ruột.
- Chăm sóc nuôi dưỡng tốt trâu bò ốm giúp chúng nhanh chóng hồi phục.

Sản phẩm điều trị triệu chứng và trợ sức
 

Bệnh do Salmonella không những gây thiệt hại đáng kể trong chăn nuôi mà còn có khả năng lây nhiễm sang người nếu không kiểm soát tốt. Việc hiểu rõ nguyên nhân, con đường lây truyền và cách phòng trị bệnh đóng vai trò quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi cũng như con người. Bà con cần chú trọng vệ sinh chuồng trại, theo dõi triệu chứng sớm, đồng thời sử dụng vắc xin và thuốc điều trị đúng cách. Trong các trường hợp nghi ngờ, nên chủ động liên hệ với cơ sở thú y uy tín để được tư vấn, xét nghiệm và can thiệp kịp thời.

Câu hỏi thường gặp
1. Bệnh do Salmonella là gì?
Bệnh do Salmonella là một nhóm bệnh truyền nhiễm gây ra bởi vi khuẩn Salmonella, có thể ảnh hưởng đến người và động vật, bao gồm cả trâu bò. Bệnh biểu hiện phổ biến qua tiêu chảy cấp, sốt, và các triệu chứng viêm ruột.
2. Bệnh do Salmonella lây truyền như thế nào?
Vi khuẩn Salmonella chủ yếu lây qua đường tiêu hóa thông qua thức ăn, nước uống bị nhiễm bẩn hoặc tiếp xúc với phân, chất thải của vật nuôi mắc bệnh. Ở trâu bò, bệnh có thể lây lan nhanh chóng trong đàn nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.
3. Những đối tượng nào dễ mắc bệnh do Salmonella?
Người có hệ miễn dịch yếu, trẻ nhỏ, người cao tuổi và gia súc non dưới 10 tuần tuổi sẽ dễ bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi bệnh do Salmonella. Trong chăn nuôi, bê nghé 2-6 tháng tuổi là nhóm có nguy cơ cao.
4. Làm sao để chẩn đoán bệnh do Salmonella ở vật nuôi?
Chẩn đoán chủ yếu dựa vào triệu chứng lâm sàng như tiêu chảy, sốt, bỏ ăn, và được xác định thông qua xét nghiệm mẫu phân, chất chứa đường tiêu hóa, lách, gan, hạch lympho, dịch sảy thai, dịch âm đạo. 
5. Có thể phòng bệnh do Salmonella bằng cách nào?
Phòng bệnh hiệu quả bằng cách đảm bảo vệ sinh chuồng trại, xử lý chất thải, sử dụng vắc xin phù hợp và định kỳ sát trùng bằng các sản phẩm chuyên dụng. Bên cạnh đó, theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi thường xuyên là vô cùng cần thiết.

Xem thêm:
- Biện pháp phòng và điều trị bệnh viêm ruột tiêu chảy do vi rút ở bò hiệu quả nhất
- Bệnh viêm khí quản truyền nhiễm trên bò 
- Bệnh chướng hơi dạ cỏ ở loài nhai lại